در مجاورت شهری گورستان متروکه‌ای است که قریب چهل سال کسی در آن دفن نشده است. یکی از خیّرین می‌خواهد سالنی عمومی برای برگزاری مراسم عروسی و مهمانی بسازد با این شرط که درآمد سالن جهت امور خیریه درمان و جهیزیه فقرا مصرف شود. آیا ساخت این سالن روی گورستان متروکۀ موقوفه، جایز است؟

بسمه‌تعالی: بنابر ظاهر که موقوفه است، تبدیل آن به غیر گورستان جایز نیست.

نظر به اینکه نسل متولیان منقرض نشده، آیا تولیت موقوفه در این مرحله به مطلق علاء و مجتهدین می‌رسد؟

بسمه‌تعالی: تولیت موقوفه به همان نسل متولیان می‌رسد، نه دیگران.

جایگاه وقف و جایگاه طلب را برای اینجانب تعیین فرمایید؛ آیا شخص بدهکار می‌تواند قبل از پرداخت بدهی به اشخاص، اموالش را وقف نماید؟

بسمه‌تعالی: به‌نحو کلی و مشاع می‌تواند وقف کند.

آیا وقف بنفسه موضوعیت دارد؟ یعنی اگر مالی را وقف کنیم بهتر است یا هبه و هدیه دهیم؟

بسمه تعالی: وقف، بازدهی و انتفاع دائمی دارد.

اگر بر فرض اینکه امر وقف منزل توسط مالکان آن تمام شده باشد، دختران آن واقف دیگر حقی در آن منزل موقوفه ندارند. الف. خواهشمند است عبارت وقفنامه را معنا کنید: ... ارشد اولاد ذکور بطناً بعد بطن و نسلاً بعد نسل، اگر بین دو نفر از نظر ارشدیت در یک حد باشند، کدام مقدم است؟ نفر اول که فرزند بلافصل متولی است یا نفر دوم که برادرزادۀ متولی است؟ ب. شخصی جواب داد که منظور از ارشدیت ارشدیت فکری و درایتی است که نه ولد اکبر بودن. به عبارت دیگر: رشید بودن به معنای صلاحیت داشتن و تشخیص مصالح از مفاسد در امور عبادی، اجتماعی و اقتصادی خصوصاً در جهات ادارۀ امری موقوفه است، نظر حضرتعالی چیست؟

بسمه‌تعالی:

الف. ظاهر عبارت وقفنامه این است که همان فرزند بلافصل متولّی مقدم است که نسل بعد نسل است.

ب. بله، ظاهراً همان مقدم در رشد، خصوصاً در جهات ادارۀ موقوفه، مقصود است.

با عنایت به اینکه بسیاری از کتب وقفی ارزنده در بازار به‌طور آزاد، خرید و فروش می‌شود و اثری از وقف، واقف، متولّی و محل استفادۀ وقف موجود نیست و بیم افتادن آثاری به‌دست اجانب و کفّار وجود دارد، خرید و نگهداری این آثار جهت استفادۀ محققین حوزوی و دانشگاهی در کتابتخانه تخصصی را بیان فرمایید.

بسمه€Œتعالی: اگر وقفیّت آنها ثابت و محرز نباشد، این کار جایز، بلکه راجح می€Œباشد.

با توجه به اینکه بسیاری از آثار مکتوب شیعی اسلامی از ایران خارج می‌گردد و به‌دست اهل کفر می‌افتد حکم شرعی فروش آثار اسلامی و شیعی به اجانب و کفار را بیان فرمایید.

بسمه€Œتعالی، این معامله€Œها جایز نیست؛ چون سبب تضعیف اسلام و مسلمین می€Œشود.