توضیح المسائل

شک‌های صحیح

(٩٨٢) در نُه صورت‌‌، اگر در شماره رکعت‌‌هاى نماز چهار رکعتى شک کند‌‌، بنا بر احتیاط باید فکر نماید‌‌، پس اگر یقین یا گمان به یک طرفِ شک پیدا کرد‌‌، همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند و گرنه به دستورهایى که گفته مى‌‌شود عمل نماید و آن نُه صورت از این قرار است‌‌:

١ ـ شک بین دو و سه بعد از سر برداشتن از سجده دوم بنا بر اظهر‌‌، که باید بنا بگذارد سه رکعت خوانده و یک رکعت دیگر بخواند و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته به دستورى که بعداً گفته مى‌‌شود بجا آورد، ولى احتیاط در این است که یک رکعت ایستاده بخواند.

٢ - شک بین دو و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که باید بنا بگذارد چهار رکعت خوانده و نماز را تمام کند و بعد ازنماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند و بعید نیست استحباب دو سجده سهو بعد از نماز احتیاط.

٣ ـ شک بین دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که باید بنا را بر چهار بگذارد و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته بجا آورد؛ ولى اگر بعد از سجده اول یا پیش از سر برداشتن از سجده دوم یکى از این سه شک برایش پیش آید باید نماز را رها کند و دوباره بخواند.

۴ ـ شک بین چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم‌‌، که باید بنا را بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد‌‌، ولى اگر بعد از رکوع رکعتى که در آن شک کرده و پیش از سر برداشتن از سجده دوم‌‌، این شک براى او پیش آید‌‌، بنا بر احتیاط واجب باید به دستورى که گفته شد عمل کند و نماز را دوباره هم بخواند‌‌.

۵ ـ شک بین سه و چهار؛ که در هر جاى نماز باشد، باید بنا را بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد.

۶ ـ شک بین چهار و پنج در حال ایستاده قبل از رکوع، که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد و بنا بر احتیاط دو سجده سهو نیز انجام دهد.

٧ ـ شک بین سه و پنج در حال ایستاده قبل از رکوع؛ که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بجا آورد و بعید نیست استحباب دو سجده سهو براى آنچه زیاد شده است‌‌؛ و اگر این شک بعد از رکوع باشد احوط این است که آن رکعت را تمام کند و یک رکعت دیگر هم بخواند و بعد از سلام‌‌، نماز را اعاده کند‌‌، و همچنین احتیاط این است که در شک بین دو و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم نماز را تمام کند و دوباره آن را بخواند‌‌.

٨ ـ شک بین سه و چهار و پنج در حال ایستاده قبل از رکوع؛ که باید بنشیند و تشهد بخواند و بعد از سلامِ نماز، دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته بجا آورد و سپس دو سجده سهو براى کارهاى زیادى که انجام داده بجا آورد.

٩ ـ شک بین پنج و شش در حال ایستاده، که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجده سهو بجا آورد.

(٩٨٣) اگر یکى از شک‌‌هاى صحیح براى انسان پیش آید، نباید نماز را بشکند و چنانچه نماز را بشکند معصیت کرده است‌‌.

(٩٨۴) اگر یکى از شک‌‌هایى که نماز احتیاط براى آنها واجب است در نماز پیش آید‌‌، چنانچه انسان نماز را تمام کند و بدون خواندن نماز احتیاط‌‌، نماز را از سر بگیرد معصیت کرده است و در صورتى که قصد قربت حاصل شود، مثل این که بعد از انجام کارى که نماز را باطل مى‌‌کند مشغول نماز شده، نماز دومش صحیح است.

(٩٨۵) اگر موقعى که ایستاده، بین سه و چهار یا بین سه و چهار و پنج شک کند و یادش بیاید که یک سجده یا دو سجده از رکعت پیش بجا نیاورده‌‌، نمازش بنا بر اظهر باطل است‌‌.