توضیح المسائل

مسائل متفرقه زكات

(١۵۴٨) هنگام جدا کردن گندم و جو از کاه و هنگام چیدن خرما و انگور، باید زکات آن را به فقیر داد یا از مال خود جدا کرد. و زکات طلا، نقره، گاو، گوسفند، شتر را بعد از تمام شدن ماه دوازدهم باید به فقیر بدهد یا از مال خود جدا نماید، ولى اگر منتظر فقیر معینى باشد یا بخواهد به فقیرى بدهد که از جهتى برترى دارد، مى‌‌تواند زکات را جدا کند و اداى آن را به خاطر آن فقیر تأخیر بیندازد.

(١۵۴٩) زکات گندم، جو، خرما، کشمش، طلا و نقره را مى‌‌توان از خود آنها داد و مى‌‌توان قیمت آن را حساب کرد، و همچنین است بنابراظهر در زکات شتر، گاو و گوسفند؛ و اگر قیمت را مى‌‌دهد، بنابر احتیاط واجب باید پول نقد بدهد، مگر آن که گیرنده رضایت داشته باشد، و منظور از قیمت، قیمت وقت اخراج زکات و دادن به مستحق است.

(١۵۵٠) بعد از جدا کردن زکات، لازم نیست فوراً آن را به مستحق بدهد، ولى اگر به کسى که مى‌‌شود زکات داد دسترسى دارد یا سایر مصارف زکات براى او ممکن است، احتیاط مستحب آن است که دادن زکات را تأخیر نیندازد. و اگر با وجود آن که مى‌‌تواند زکات را به اهل آن برساند، تأخیر بیندازد و زکات از بین برود، بنا بر اظهر ضامن است.

(١۵۵١) انسان نمى‌‌تواند زکاتى را که کنار گذاشته براى خود بردارد و چیز دیگرى به جاى آن بگذارد.

(١۵۵٢) اگر با عین مالى که براى زکات کنار گذاشته براى خودش تجارت کند اصل مال و سود آن مال فقیر است و اگر ضرر کند جبران آن بر عهده زکات دهنده است‌‌.

(١۵۵٣) مستحب است زکات گاو، گوسفند و شتر را به فقراى آبرومند بدهد و در دادن زکات‌‌، خویشان را بر دیگران‌‌، و اهل علم و کمال را بر غیر آنان و کسانى را که اهل سؤال نیستند بر اهل سؤال مقدم بدارد‌‌.

(١۵۵۴) اگر در شهرِ زکات دهنده مستحقى نباشد و نتواند زکات را به مصرف دیگرى که براى آن معین شده برساند، چنانچه امید نداشته باشد که بعداً مستحق پیدا کند، باید زکات را به شهر دیگر ببرد و به مصرف زکات برساند، و مخارج بردن به شهر دیگر به عهده او نیست، گرچه احتیاط مستحب در این است که خودش مخارج را بپردازد و اگر زکات تلف شود ضامن نیست.

(١۵۵۵) اگر در شهر خودش مستحق پیدا شود، مى‌‌تواند زکات را به شهر دیگر ببرد، ولى مخارج بردن به آن شهر را باید از خودش بدهد، و اگر زکات تلف شود ضامن است، مگر آن که به درخواست حاکم شرع برده باشد.

(١۵۵۶) اجرت وزن و پیمانه کردن گندم، جو، کشمش و خرمایى را که براى زکات مى‌‌دهد اگر مالک پرداخت نکرد و با فقیر هم در مورد اجرت آن مصالحه نکردند، بنابراظهر از زکات پرداخت مى‌‌شود.

(١۵۵٧) مکروه است انسان از مستحق در خواست کند که زکاتى را که از او گرفته به او بفروشد، ولى اگر مستحق بخواهد چیزى راکه گرفته بفروشد، بعد از آن که به قیمت رساند، کسى که زکات را به او داده در خریدن آن، بر دیگران مقدم است.

(١۵۵٨) کسى که مالک حد نصاب طلا و نقره بوده و چند سال بر آن گذشته و زکات آن را نداده است، در صورتى که زکات فعلى آن را پرداخت کند کافى است.