توضیح المسائل

ارث طبقه اول

(٢٢٠۴) اگر وارث میت فقط یک نفر از طبقه اول باشد، مثلا پدر یا مادر یا یک پسر یا یک دختر باشد، همه مال میت به او مى‌‌رسد؛ و اگر چند پسر یا چند دختر باشند، همه مال به طور مساوى بین آنان تقسیم مى‌‌شود؛ و اگر یک پسر و یک دختر باشد، مال را سه قسمت مى‌‌کنند، دو قسمت را پسر و یک قسمت را دختر مى‌‌برد؛ و اگر چند پسر و چند دختر باشند، مال را طورى تقسیم مى‌‌کنند که هر پسرى دو برابر دختر ببرد.

(٢٢٠۵) اگر وارث میت فقط پدر و مادر او باشند، مال سه قسمت مى‌‌شود، دو قسمت آن را پدر و یک قسمت را مادر مى‌‌برد، ولى اگر میت دو برادر، یا چهار خواهر، یا یک برادر و دو خواهر داشته باشد که همه آنان پدرى باشند، یعنى پدر آنان با پدر میت یکى باشد، خواه مادرشان هم با مادر میت یکى باشد یا نه اگرچه تا پدر و مادر میت هستند این افراد ارث نمى‌‌برند، ولى وجود آنها موجب مى‌‌شود که مادر شش یک ( ) مال را ببرد و بقیه به پدر برسد، به شرط آن که برادران یا خواهران کافر نباشند و در حالى که مادرشان آزاد و مسلمان است آنها بنده نباشند، و هنگام مردن میت، از مادر متولد شده باشند.

(٢٢٠۶) اگر وارث میت فقط پدر و مادر و یک دختر باشد، چنانچه میت دو برادر یا چهار خواهر یا یک برادر و دو خواهر پدرى نداشته باشد، مال را پنج قسمت‌‌مى‌‌کنند، پدر و مادر، هر کدام یک قسمت و دختر سه قسمت آن را مى‌‌برد و‌‌اگر دو برادر یا چهار خواهر یا یک برادر و دو خواهر پدرى داشته باشد، مال را شش‌‌قسمت مى‌‌کنند، پدر و مادر، هرکدام یک قسمت و دختر سه قسمت مى‌‌برد و یک قسمت باقیمانده را چهار قسمت مى‌‌کنند یک قسمت را به پدر و سه قسمت را به‌‌دختر مى‌‌دهند، مثلا اگر مال میت را ٢۴ قسمت کنند ١۵ قسمت آن را به دختر و ۵‌‌قسمت آن به پدر و ۴ قسمت آن را به مادر مى‌‌دهند، ولى در آن تأمل است.

(٢٢٠٧) اگر وارث میت فقط پدر، مادر و یک پسر باشد، مال را شش قسمت مى‌‌کنند، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و پسر چهار قسمت آن را مى‌‌برد و اگر چند پسر یا چند دختر باشند، آن چهار قسمت را بطور مساوى بین خودشان قسمت مى‌‌کنند و اگر پسر و دختر باشند، آن چهار قسمت را طورى تقسیم مى‌‌کنند که هر پسرى دو برابر دختر ببرد.

(٢٢٠٨) اگر وارث میت فقط پدر و یک پسر یا مادر و یک پسر باشند مال را شش قسمت مى‌‌کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر و پنج قسمت را پسر مى‌‌برد.

(٢٢٠٩) اگر وراث میت فقط پدر یا مادر، با پسر و دختر باشد، مال را به شش قسمت مساوى تقسیم مى‌‌کنند، یک قسمت آن را، پدر یا مادر مى‌‌برد و بقیه را طورى قسمت مى‌‌کنند که هر پسرى دو برابر دختر ببرد.

(٢٢١٠) اگر وارث میت فقط پدر و یک دختر، یا مادر و یک دختر باشد، مال را چهار قسمت مى‌‌کند، یک قسمت آن را پدر یا مادر و بقیه را دختر مى‌‌برد.

(٢٢١١) اگر وارث میت فقط پدر و چند دختر، یا مادر و چند دختر باشند، مال را پنج قسمت مى‌‌کنند، یک قسمت را پدر یا مادر مى‌‌برد و چهار قسمت را دخترها به طور مساوى بین خودشان تقسیم مى‌‌کنند.

(٢٢١٢) اگر میت اولاد نداشته باشد، نوه پسرى او، اگرچه دختر باشد، سهم پسر میت را مى‌‌برد و نوه دخترى او، اگرچه پسر باشد، سهم دختر میت را مى‌‌برد؛ مثلا‌‌اگر میت یک پسر از دختر خود و یک دختر از پسرش داشته باشد، مال را سه قسمت مى‌‌کنند، یک قسمت را به پسر دختر و دو قسمت را به دختر پسر مى‌‌دهند.