ذکر به معنای یاد خداست و یکی از مواقع مهم برای این یاد، هنگام پیش آمدن زمینه‌های معصیت است. اگر کسی توانست در چنین موقعی به طرف گناه نرود و دامن خود را پاک نگه دارد و زبان خود را به دروغ و تهمت و غیبت و سخن‌چینی، آلوده نسازد، حرام خواری نکند، به دیگران ستم روا ندارد، مفهوم واقعی ذکر را انجام داده است.
شرط اين که کسى در زمره مقربين داخل شود اين است که همواره از روى بيم و اميد قلبا به ياد خدا باشد و نگذارد غفلت در دلش رخنه کند؛ يعنى تنها به‌وسيله ذکر واقعى است که حجاب‌ها و حائل‌هاى بين خدا و بنده‌اش برطرف مى‌گردد و اگر ذکرى در کار نبود، همه موجودات از نظر نزديکى و دورى به خدا يک‌سان بودند و هيچ تفاوتى از اين جهت بين آن‌ها وجود نداشت.
در اثر مراقبت شديد و اهتمام به آن آثار حبّ و عشق در ضمير سالک هويدا مى‌شود، زيرا عشق به جمال و کمال على الاطلاق فطرى بشر بوده، و با نهاد او خمير شده، و در ذات او به وديعت گذارده شده است، ليکن علاقه به کثرات و حبّ به ماديات حجاب‌هاى عشق فطرى مى‌گردند، و نمى‌گذارند که اين پرتو ازلى ظاهر گردد.
انسانِ با اراده و همت که مى‌خواهد در مسير خودسازى گام بگذارد و روح خويش را تکامل بخشد بايد مراحلى را طى کند. درباره اين مراحل، علماى علم اخلاق و سالکان طريق عرفان، توصيه‌هايى فرموده‌اند
در فقه اسلامى، به تبع قرآن و پیشوایان معصوم، نماز مورد توجه فراوان فقها قرار گرفته و بحث‏‌هاى فقهى گسترده‏‌اى از جنبه‏‌هاى مختلف، کرده‏‌اند به قول حضرت آیت‌اللّه‏‌العظمى بهجت: «هیچ کتاب فقهى به اندازه «کتاب الصلاة»، کثیر المباحث نیست به حدى که «الفیه» و «نفلیه» [دو کتاب مشهور شهید اول درباره نماز] درباره آن نوشته‏‌اند».
ر وجود انسان غرایز گوناگونى هست که همه آن‌ها براى ادامه حیات ضرورى است، اما اگر این غرایز از حد بگذرد و بر وجود انسان حاکم شوند و زمام اختیار را از دست او بگیرند، از حیطه انسانیت خارج مى‌شود و بزرگ‌ترین خسران براى آدمى همین است که از قلمرو انسانى، بیرون رود و در جرگه حیوانات، بلکه بدتر از آن قرار بگیرد.
28 دی 1395
علم اخلاق از آن‌جا که وظیفه تهذیب نفس و ساختن انسان را بر عهده دارد و در جهت ارتقا و پاکیزه‌سازى زندگى فردى و اجتماعى تلاش مى‌کند، بسیار پراهمیت است. خداوند متعال که خالق و آفریدگار انسان است، فلسفه بعثت همه پیامبران خود، به ویژه پیامبر گرامى اسلام صلى‌الله‌علیه‌و‌آله، را تهذیب نفس و مهذّب ساختن آدمیان اعلام کرده است.
28 دی 1395
با این بررسى لغوى مى‌توانیم اخلاق را به معناى ویژگى‌هاى روحى و نفسانى بدانیم؛ منتها این ویژگى‌ها باید در وجود فرد، «ملکه» شده باشد، یعنى چنان با شخص، در هم آمیخته باشد که گویى جزئى از سرشت اوست.